…Ніколі не крывіў душой, быў сумленны ў сваіх вершах

…Ніколі не крывіў душой, быў сумленны ў сваіх вершах

Пабачыла свет пасляжыццёвая кніга выбранай паэзіі беларускага паэта, нашага земляка Алеся Каско. Назву даў сам аўтар, а таксама сур’ёзна працаваў над ёй у апошнія месяцы свайго жыцця. Справу прадоўжылі яго родныя, і паэтычная спадчына стала даступнай аматарам беларускага слова, а фінансавую падтрымку аказалі ПМК-19 УП “Брэстводбуд”, ДУБП “Жабінкаўская ПМК-10”, ААТ “Жабінкаўская сельгастэхніка”, фермерская гаспадарка “Улас”, Брэсцкае абласное і Жабінкаўскае раённае аддзяленні міру. Дзякуй кіраўнікам калектываў Аляксандру Снітко, Аляксандру Якімуку, Уладзіміру Дземідзюку, Уладзіміру Краўчуку, Лідзіі Раманюк і Анатолю Шалтанюку за падтрымку творчых людзей.
Літаратуразнаўцы пастаянна адзначалі, што асоба паэта Алеся Каско вельмі неардынарная і загадкавая, гэта творца-інтэлектуал са сваім светапоглядам, сваімі мастацкімі схільнасцямі і арыенцірамі. У адным з інтэрв’ю ён адзначаў: “Кожны творца выказвае праз слова перш за ўсё сябе”. І далей падкрэсліваў: “Я ніколі не крывіў душой, быў сумленны ў сваіх вершах. Інакш — які я ёсць у жыцці, такі я і ў паэзіі”.
У паэта быў непахісны прынцып: кожны наступны зборнік павінен пераўзыходзіць у мастацкіх адносінах папярэдні, інакш аддаваць яго ў выдавецтва не мае сэнсу.
Словам, Алесь Каско — сціплы чалавек, інтэлектуал з адкрытым, датклівым сэрцам — умеў размаўляць і захапляць любую чытацкую аўдыторыю. Па-свойму напісаў пра яго да творчага партрэта Леанід Галубовіч: “Калі б я вызначыў паэтава месца ў берасцейскай паэзіі, то паставіў бы яго паміж А. Разанавым і Н. Мацяш: Алесь — мысляр, Ніна — лірык, а Каско спалучыў гэтыя два літаратурныя разгалінаванні, батанічна кажучы, прышчапіў іх. Безумоўна, што гэта няпроста яму давалася, і перш чым займець вынік, былі пошукі, страты, ломка паэтычных прыхільнасцяў” (“Дзеяслоў” № 6, 2011).
Ніжэй друкуюцца вершы з кнігі “Кругабег” Алеся Каско.
Аматары паэзіі і прыхільнікі творчасці паэта-земляка могуць набыць зборнік, патэлефанаваўшы на нумар (8029)525-79-29.
Людміла Косціна.

 

Насалода ад палявання

Стары паляўнічы ні разу
не ступіў у гушчар запаведніка,
акрэсленага прасекамі,
назіральнымі вышкамі
і дзе-нідзе дротам.
Па той бок палявалі хаўруснікі —
з ліцэнзіямі і без іх,
а ён заставаўся на варце па гэты.
Слых яго лашчылі і вярэдзілі
лямант сабак,
і людское галёканне,
і трэск галля ад звярынага бегу.
О, ён меў слых,
ён быў зноў малады!..
Часам звер, наляканы адтуль,
слепа шукаў паратунку
за адведзенай зонай —
за непарушнай мяжой запаведніка.
І тады ён страляў —
спакойна і трапна,
бы калісь, як быў малады…
За ўцёкі.

***

Няшчырыя мы нават у канцы,
калі ў жалобе тоўпімся над мёртвым,
калі канонам векавым і цвёрдым
вядуць хаўтурны спеў над ім айцы.

Скрыпіць аркестр натомленым акордам,
а мы, на цёплую слязу скупцы,
уласныя сардэчныя рубцы
перабіраем у маўчанні гордым.

Усцешна: размінуліся з чаргою,
не роўня нам паніклы галавою,
хто і прапойцам слыў, і хліпаком…

Дык ён, калі б ажыў хоць на хвіліну,
прыплюснуў бы сам вечкам дамавіну
і сам, каб мог, прысапаўся б пяском.

* * *

Скончыш рупіцца, на ганку сядзеш:
дым — на бронхі, за нагу — нагу.
Зноў абжыты дом, і чыста ў садзе,
і сабака зноў на ланцугу.

Што за гэтым домам — неістотна,
душы продкаў тут, іх цень, ты сам.
Ты чакаеш: восень і самота
падахвоцяць згадваць і пісаць.

Восень позняя, ды не скупая:
тлустая ралля, густая сінь,
і стае самоты… Не хапае
бацькі, маці… Не хапае ўсіх!

Стомаю забудзешся — не лечыць,
воблака, бы звон, кранеш — маўчыць.
І вярэдзіць страхам не малечым
надыход бязлюднае начы.

Спадзяваўся ж: тут і зазімуеш,
спадкаемец, гаспадар і зух.
Але тыдзень, два — і засумуеш,
і — хоць да сабакі на ланцуг.

Шлях

Змушала ісці дарога,
уголас спяваць — самота,
пранізваць прастору — хмурнасць,
прасольваць сляды — спякота.

Змушаў спатыкацца камень,
з зямлі падымацца — посах,
збіраць каласы — моц хлеба,
боль раны — гаіцца ў росах.

Змушалі сляпыя вёрсты
накручваць намітку страху:
яшчэ ўсё не бачыш мэты,
яшчэ ўсё палова шляху.
Знікаў у яго бязмежжы
з апошняю думкай дзіўнай:
чаму не прайшоў адлегласць
на месцы, нібы гадзіннік.

Аднак жа спакой вярнулі,
як леглі табе навекі
на вусны — пыл роднай глебы,
валошкі пылок — на вейкі.

Авеяла так Айчына
жаллівай сваёй віною:
не трапіў на шлях шчаслівы,
не знойдзены ёй самою…

* * *

За паўвеку ўжо далёка чалавеку,
а да веку ці дайсці яму? —
уваходзіць у калеку, недарэку…
Дай жа чалавека абдыму.

Мне самому сцеле ўзрост лядок пад ногі,
і змушае іншы раз гадаць:
знойдзецца каму напрыканцы дарогі
не руку мне, дык хоць кій падаць?

Дзень за рысай зажывем гуртоўней,
згодней
там падтрымка — нейкае крыло,
але тут і першасней, і неабходней,
каб цяпло зямное абняло.

А пра вечнае —
дык толькі думаць, марыць,
трэба, вось, адолець жыццявір:
двое цягнемся праз вуліцу —
ён, старац,
побач я, пакуль што павадыр.

Спадчынны сад

 

Падаюць яблыкі. Яблыкапад:
сіла зямлі пакідае мой сад.
Скочваннем звілістым ці стрымгалоў
яблык за яблыкам — з голля далоў.
Горкі, падгнілы або сакаўны —
паданак падае ў пыл, палыны…

Атарапеласцю — смутак двара:
яблыкам падаць яшчэ не пара;
ім налівацца было б самы раз —
не ля варот яшчэ яблычны спас.

Гнуцца галіны ў суседніх садах,
моцны, крамяны, мядовы там пах,
рала з антонамі цяжкімі прут
гордым атлантам трымае. А тут
падаюць яблыкі. Яблыкапад
губіць адзіны радзінны мой сад.

Вось-вось пачне шорстка падаць лісцё,
ліст абляціць — і застыне жыццё
не на зіму, ды і не на гады:
саду майму не вярнуцца сюды,
як не вярнуліся продкі мае…
Сад мой бязлюдны, час наш настае.

Голля, бы рук, не заломвае сад,
свеціць з паўзмроку ягоны пагляд
зрэнкамі яблык з-пад веяў-лісця:
жаль у ім ёсць, ды няма страхацця.
Зведаў пад бурамі ён, што і ў дрэў —
час толькі свой, хоць знянацку заспеў.
Дык і сыходзіць (і я разам з ім)
яблык за яблыкам — крокам глухім.
Ціхі, без ляманту яблыкапад…
Дзякуй за мудрасць,
мой спадчынны сад.

* * *

Матуля! Холадна душы.
Не ноч за вокнамі, а пустка.
Ты зорных крошак пакрышы
ў густую цемру белым птушкам.

Матуля, холадна мне спаць.
Сваё асенняе вяртанне
я зноўку змушаны аддаць
на смутак, роздум і літанне.

Матуля! Холадна жыву,
хоць вершы — пра цяпло складаю.
Ці шмат шчаслівых мною?.. Вунь
пісаць табе нат забываю.

Матуля, золак настае,
а немачы ніяк не здужаць.
Не птушкі белыя мае —
халодны пух над хатай кружыць.

Матуля, чым і як, скажы,
мне птушак адкупіць у неба?
Ты ж ведаеш, як трэба жыць,
а я ўсяго — як жыць не трэба.

 

Popularity: 1%

Top